{"id":176,"date":"2008-06-02T12:05:58","date_gmt":"2008-06-02T17:05:58","guid":{"rendered":"https:\/\/eloficiodehistoriar.com.mx\/?p=176"},"modified":"2008-06-02T12:05:59","modified_gmt":"2008-06-02T17:05:59","slug":"cinco-anos-de-investigacion-arqueologica-en-el-pueblito","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/eloficiodehistoriar.com.mx\/?p=176","title":{"rendered":"Cinco a\u00f1os de investigaci\u00f3n arqueol\u00f3gica en El Pueblito"},"content":{"rendered":"<p><strong><span style=\"font-size: 18pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">El Santuario Prehisp\u00e1nico del Cerrito.<o:p><\/o:p><\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt\" class=\"MsoBodyText3\"><span lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt\" class=\"MsoBodyText3\"><span lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt\" class=\"MsoBodyText3\"><span lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Desde el a\u00f1o 300 antes de la era cristiana, con la llamada cultura de Chup\u00edcuaro y posteriormente con la teotihuacana y la tolteca, continuando con el poblamiento chichimeca y otom\u00ed, inmediatamente anterior a la llegada de los espa\u00f1oles a este Valle de Quer\u00e9taro.<\/font><\/span><\/p>\n<p><span lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt\" class=\"MsoBodyText3\"><span lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt\" class=\"MsoBodyText3\"><span lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt\" class=\"MsoBodyText3\"><span lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Los 300 a\u00f1os de coloniaje europeo en mesoam\u00e9rica, los 190 a\u00f1os del M\u00e9xico independiente y hasta nuestros d\u00edas, ha existido una habitaci\u00f3n humana permanente y en constante movilidad y superaci\u00f3n, en lo que ahora llamamos el Valle y la ciudad de Quer\u00e9taro, abarcando un periodo superior a los 2300 a\u00f1os de antig\u00fcedad e historia continuada, a la que todos debemos tener acceso y conocimiento.<\/font><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">Miguel Le\u00f3n Portillo acaba de declarar en<span>\u00a0 <\/span>Santader Espa\u00f1a, el pasado 27 de julio que <em>\u201cNosotros tenemos respecto del pasado prehisp\u00e1nico varios tipos de manantiales de informaci\u00f3n, uno de ellos es la arqueolog\u00eda, otro es el desciframiento de las lenguas ind\u00edgenas como la maya, en donde se ha avanzado mucho\u201d.<o:p><\/o:p><\/em><\/span><em><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/em><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">Mientras Enrique Florescano nos dice que<em>: \u201cContrariamente a una antigua tradici\u00f3n, hoy se acepta que la memoria no es el conjunto de documentos que heredamos del pasado, sino una reconstrucci\u00f3n continua hecha por los actores individuales y colectivos de la historia\u201d.<o:p><\/o:p><\/em><\/span><em><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/em><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">En este texto compilo la informaci\u00f3n de Daniel Valencia Cruz, responsable de la zona arqueol\u00f3gica del Cerrito, del cronista del Pueblito Esteban L\u00f3pez, del cronista de la Ca\u00f1ada Guillermo Hern\u00e1ndez Requenes y del historiador David Wright, que unidos a otros autores y a mis textos: \u201cEl culto ind\u00edgena a la Virgen del Pueblito\u201d y \u201c470 a\u00f1os de cristianismo en Quer\u00e9taro\u201d, entre otros documentan esa permanencia.<o:p><\/o:p><\/span><em><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/em><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">Los primeros asentamientos humanos en Quer\u00e9taro, fueron afines y contempor\u00e1neos a la cultura de Chup\u00edcuaro, en el precl\u00e1sico superior de la civilizaci\u00f3n mesoamericana.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">A partir de la estructura social,<span>\u00a0 <\/span>pol\u00edtica y territorial de Chup\u00edcuaro, los habitantes de la regi\u00f3n de Quer\u00e9taro desarrollaron expresiones culturales propias dentro del contexto de la civilizaci\u00f3n mesoamericana.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">Hacia el a\u00f1o 400 d C., el Altepetl queretano, que conocemos en la regi\u00f3n de Quer\u00e9taro, por la pir\u00e1mide de El Cerrito, el centro ceremonial y su zona urbana prehisp\u00e1nica, surge como cabecera pol\u00edtica y religiosa de un conjunto de asentamientos densamente poblados, que tienen su expresi\u00f3n m\u00e1xima en la monumentalidad encontrada y por restaurar en la mencionada pir\u00e1mide y su entorno.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">Junto a este centro rector que denominamos El Cerrito, se integrar\u00e1n asentamientos de car\u00e1cter religioso y habitacional, conjuntos urbanos ubicados en el Cerro Gordo, Balvanera, La Magdalena, Santa B\u00e1rbara, La Negreta y las m\u00e1rgenes del r\u00edo El Pueblito.<span>\u00a0 <\/span><o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">El Cerrito tuvo una larga permanencia como centro pol\u00edtico y religioso regional, siendo contempor\u00e1neo de Teotihuac\u00e1n y Tula.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">El Mayor auge de El Cerrito, se da en el post cl\u00e1sico, del a\u00f1o 450- al 850 d. C., cuando este centro urbano estuvo vinculado a la cultura Tolteca.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">Por esta \u00e9poca se da un crecimiento del centro ceremonial, basada principalmente en asentamientos<span>\u00a0 <\/span>urbanos de mayor n\u00famero de habitantes alrededor de \u00e9l.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">El Cerrito funcion\u00f3 como centro pol\u00edtico y religioso regional de gran importancia regional, desde el a\u00f1o 400 al 1500, de la era cristiana.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">Con el devenir y crecimiento urbano del Valle y la regi\u00f3n, El Cerrito se convierte en un espacio sagrado o santuario. Se advierte arqueol\u00f3gicamente en los edificios y altares existentes alrededor de la pir\u00e1mide, que son expresiones de actividades religiosas en torno al culto de una deidad femenina, muy seguramente la Madre Vieja o Madre de los dioses.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">En este santuario se conciliaron las pugnas entre los pueblos que compartieron los territorios y acudieron a \u00e9l, los Se\u00f1ores y Caciques, para legitimizar su poder y a recibir conocimientos propios de su status.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">El Cerrito al momento de la invasi\u00f3n espa\u00f1ola estaba ocupado por chichimecas, con culturas sedentaria y semin\u00f3mada, a los que se hab\u00edan agregado, los otom\u00edes y tarascos.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">Durante el per\u00edodo colonial, El Cerrito, continu\u00f3 siendo un ligar sobresaliente en la historia local. En 1632 se coloca en \u00e9l una imagen de la Virgen Mar\u00eda, en un altar de esta zona arqueol\u00f3gica, por el cura de Quer\u00e9taro, fraile franciscano del Convento de Santiago.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">Este a\u00f1o de 1632 marca el descenso y comienzo de la destrucci\u00f3n de este centro ceremonial mesoamericano, debido entre varias cosas, al abandono del culto en el lugar, que hab\u00eda perdurado hasta principios del siglo XVll.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">Lo mismo por el saqueo, el desprecio de los conquistadores por nuestras pr\u00e1cticas religiosas, el robo, que durar\u00eda hasta muy avanzado el siglo XX.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">En 1763 Francisco de Ajofr\u00edn visita El Pueblito: Habla en sus escritos de un \u00eddolo en El Cerrito, describe el santuario ya occidental, levantado a Nuestra Se\u00f1ora del del Pueblito, madre de Dios y menciona la escalinata y basamento piramidal del Cerrito.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">En 1777, El Cerrito sufre una excavaci\u00f3n por parte de los frailes franciscanos, el testimonio lo hace el fraile Agust\u00edn Morfi.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">El ingeniero Carlos Duparquet, su acompa\u00f1ante de viaje registra en dos dibujos al Cerrito, donde se\u00f1ala: Muros de estructuras principales, esculturas de Chac Mool y de atlantes o columnas, como parte de la pir\u00e1mide.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">A mitad del siglo XlX se construye en la cima del Cerrito un edificio que se le conoce como El Fort\u00edn.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">En 1941 el arque\u00f3logo Carlos Margain descubre algunos muros principales de la pir\u00e1mide.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">En 1984 la arque\u00f3loga Ana Ma. Crespo, realiza mapeo, muestreo y pozos, determinando la zona arqueol\u00f3gica de El Cerrito.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">En 1995 se da la recuperaci\u00f3n de terrenos y algunas excavaciones de este centro ceremonial.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">El 9 de noviembre del a\u00f1o 2000 se declara monumento arqueol\u00f3gico a El Cerrito.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">El Cerrito mantiene hasta la actualidad una gran plataforma alargada, derrumbada y cortada en su parte media por la calle de acceso.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">La Plataforma mide 130 metros de largo, por 30 metros de ancho, desconoci\u00e9ndose la altura, por el grado de deterioro que presenta.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">Existe m\u00e1s arriba otra plataforma cuadrangular limitada por un muro de piedra que alcanza hasta seis metros de altura, por el lado sur 290 metros de largo y por el lado oriente 225 metros.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">Al noreste de la plataforma existe una Plaza que se le conoce como De La Danza, esta construida por medio de un sistema de cajas de piedra, la fachada oriente de esta plaza forma talud y esta recubierta por piedras de basalto, recubiertas con estuco y color rojo.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">El basamento piramidal es de 125 metros por lado y 30 metros de altura, donde se aprovech\u00f3 el afloramiento rocoso.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">Seg\u00fan las \u00faltimas exploraciones la pir\u00e1mide tiene tres etapas reconstructivas, la primera fechada en el periodo epicl\u00e1sico, la segunda fechada en el periodo postcl\u00e1sico temprano y la tercera en el postcl\u00e1sico tard\u00edo y todo el siglo XVl.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt\" class=\"MsoBodyText3\"><span lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt\" class=\"MsoBodyText3\"><span lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt\" class=\"MsoBodyText3\"><span lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Existe en la zona arqueol\u00f3gica del Pueblito la llamada Plaza de las Esculturas, en la esquina sureste del basamento piramidal, la mejor conservada, tiene 72 metros de largo por 60 de ancho, en los extremos oriente y poniente, existen altares, se nota un muro<span>\u00a0 <\/span>en talud, en este lugar se han encontrado dos ofrendas consistentes en cr\u00e1neos y sahumerios, se le conoce como el altar de los cr\u00e1neos o zompantli.<\/font><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">En todas las estructuras del Cerrito y su centro ceremonial, se encuentran fragmentos de esculturas, lo que indica su importancia y la de los elementos arquitect\u00f3nicos esculpidos como parte de la construcci\u00f3n y ornamentaci\u00f3n del lugar.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">Las esculturas presentan huellas de haber estado pigmentadas en colores rojo, amarillo y azul y en algunos casos recubiertos de estuco.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">Estaban adornadas las fachadas y cornisas del edificio y los tableros de los muros de los basamentos piramidales.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">Se han encontrado almenas en forma de caracoles cortados y flechas cruzadas, con motivos florales, chalchihuites y tamborcillos, todos formando frisos y enmarcamientos.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">Ultimamente se encontr\u00f3 un chimal donde en el centro tiene una chalchihuite, rodeado de flores y encima una inscripci\u00f3n, que posiblemente sea el nombre original de este centro ceremonial.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">Gran cantidad de los s\u00edmbolos encontrados en El Cerrito, son similares a los de los sitios arqueol\u00f3gicos de Tula y Chi Chen Itz\u00e1.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">En la primera etapa constructiva de este centro ceremonial y la pir\u00e1mide, se encontraron piedras careadas, formando un<span>\u00a0 <\/span>muro vertical, con un basamento de 80 metros por lado y se fecha en el epicl\u00e1sico.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">En la segunda \u00e9poca reconstructiva esta formado el centro ceremonial de muros de piedra caliza formando tableros y taludes, seguramente con relieves escult\u00f3ricos y coronamientos de tipo almena, esto es del post cl\u00e1sico temprano.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">En la tercera etapa reconstructiva tiene grandes muros en talud de piedra bas\u00e1ltica recubierta de estuco, estructuras de tipo altar, sobrepuestas a los muros, se trata ya del post cl\u00e1sico tard\u00edo y de todo el siglo XVl.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">El r\u00edo El Pueblito mantiene importancia para el estudio de una habitaci\u00f3n humana permanente en los \u00faltimos 2500 a\u00f1os en el valle de Quer\u00e9taro. Porque en sus riveras se dieron asentamientos humanos en una fase muy temprana de la civilizaci\u00f3n mesomericana.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">Se encuentran estos vestigios desde el nacimiento del r\u00edo, en el cerro de Never\u00edas, en territorio del municipio actual de Huimilpan, hasta el estado de Guanajuato, menciono, El Molinito, La Negreta, en una extensi\u00f3n de mas de 3 kil\u00f3metros.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">Los primeros asentamientos humanos en las riveras del r\u00edo Pueblito est\u00e1n fechados por el a\u00f1o 300, antes de la era cristiana, ubicados en las laderas de los cerros situados hacia el sur, donde el r\u00edo Pueblito desemboca en el Valle de Quer\u00e9taro.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">Pertenecieron estos asentamientos humanos a la cultura de Chup\u00edcuaro, nacida en los m\u00e1rgenes del r\u00edo Lerma.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">La tradici\u00f3n cultural tolteca est\u00e1 presente en el Valle de Quer\u00e9taro, en el Pueblito se construyeron nuevas edificaciones sobre el basamento piramidal de la fase anterior.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">All\u00ed se han encontrado figuras antropomorfas tipo Chac Mol, atlantes, relieves diversos y cer\u00e1mica, claramente de filiaci\u00f3n tolteca.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">La Magdalena hacia el oeste y La Griega, hacia el oriente son otras muestras de esta cultura en el Valle de Quer\u00e9taro.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">La colonizaci\u00f3n del Baj\u00edo y especialmente de Quer\u00e9taro se da en cuatro etapas:<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">La primera que la han llamado clandestina, cuando algunos grupos de otom\u00edes encabezados por Con\u00edn llegaron a esta regi\u00f3n para evitar el dominio de los europeos.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">La segunda etapa se da con la integraci\u00f3n de los otom\u00edes al sistema novo hispano, cuando llegaron frailes, colonos, y otros ind\u00edgenas del sur de mesoamerica al Valle de Quer\u00e9taro y del Baj\u00edo.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">La tercera etapa sucede con la lucha armada o la llamada guerra chichimeca, por cerca de 50 a\u00f1os.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\">Y la cuarta etapa <span>\u00a0<\/span>abarca desde el cese de las hostilidades en el Valle, a finales del siglo XVl, hasta mediados del siglo XVlll.<o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p>\u00a0<\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt\" class=\"MsoBodyText3\"><span lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt\" class=\"MsoBodyText3\"><span lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt\" class=\"MsoBodyText3\"><span lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">El mito, los anales hist\u00f3ricos, los cantos y la arquitectura de los centros ceremoniales fueron los transmisores de la historia mesoamericana, herida aparentemente de muerte, por occidente.<\/font><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: 'Arial','sans-serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><span>\u00a0<\/span><o:p><\/o:p><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>El Santuario Prehisp\u00e1nico del Cerrito. Desde el a\u00f1o 300 antes de la era cristiana, con la llamada cultura de Chup\u00edcuaro y posteriormente con la teotihuacana y la tolteca, continuando con el poblamiento chichimeca y otom\u00ed, inmediatamente anterior a la llegada de los espa\u00f1oles a este Valle de Quer\u00e9taro. \u00a0 Los 300 a\u00f1os de coloniaje europeo [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":249,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,7],"tags":[],"class_list":["post-176","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ciudad-de-queretaro","category-queretaro-pre-hispanico"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/eloficiodehistoriar.com.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/176","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/eloficiodehistoriar.com.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/eloficiodehistoriar.com.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/eloficiodehistoriar.com.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/249"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/eloficiodehistoriar.com.mx\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=176"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/eloficiodehistoriar.com.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/176\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/eloficiodehistoriar.com.mx\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=176"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/eloficiodehistoriar.com.mx\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=176"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/eloficiodehistoriar.com.mx\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=176"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}