{"id":206,"date":"2008-06-08T14:38:44","date_gmt":"2008-06-08T19:38:44","guid":{"rendered":"https:\/\/eloficiodehistoriar.com.mx\/?p=206"},"modified":"2008-06-08T14:38:44","modified_gmt":"2008-06-08T19:38:44","slug":"culto-religioso-mesoamericano-en-queretaro","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/eloficiodehistoriar.com.mx\/?p=206","title":{"rendered":"Culto religioso Mesoamericano en Quer\u00e9taro"},"content":{"rendered":"<p align=\"center\" style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: center\" class=\"MsoBodyText2\"><strong><span style=\"font-size: 18pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">El Culto Ind\u00edgena en el mes de febrero <\/font><\/span><\/strong><\/p>\n<p align=\"center\" style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: center\" class=\"MsoBodyText2\"><strong><span style=\"font-size: 18pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/strong><\/p>\n<p align=\"center\" style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: center\" class=\"MsoBodyText2\"><strong><span style=\"font-size: 18pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"font-size: 18pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">a <st1:personname ProductID=\"La Virgen\" w:st=\"on\">La Virgen<\/st1:personname> de Pueblito<o:p><\/o:p><\/font><\/span><\/strong><strong><span style=\"font-size: 20pt; font-family: 'Times New Roman','serif'\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><\/o:p><\/span><\/strong><span style=\"color: black\" lang=\"ES-TRAD\"><a href=\"http:\/\/images.google.com.mx\/imgres?imgurl=http:\/\/www.todomujer.cl\/articulo\/nuestra%2520senora%2520del%2520pueblito.jpg&amp;imgrefurl=http:\/\/www.todomujer.cl\/articulo\/001159.php&amp;h=341&amp;w=246&amp;sz=17&amp;hl=es&amp;start=204&amp;um=1&amp;tbnid=1nxpMij7P_qpTM:&amp;tbnh=120&amp;tbnw=87&amp;prev=\/images%3Fq%3DLa%2BVirgen%2Bdel%2BPueblo%2Ben%2BQuer%25C3%25A9taro%26start%3D200%26ndsp%3D20%26um%3D1%26hl%3Des%26sa%3DN\"><span style=\"color: blue; text-decoration: none; text-underline: none\"><v:shapetype o:preferrelative=\"t\" filled=\"f\" stroked=\"f\" coordsize=\"21600,21600\" o:spt=\"75\" path=\"m@4@5l@4@11@9@11@9@5xe\" id=\"_x0000_t75\"><v:stroke joinstyle=\"miter\"><\/v:stroke><v:formulas><v:f eqn=\"if lineDrawn pixelLineWidth 0\"><\/v:f><v:f eqn=\"sum @0 1 0\"><\/v:f><v:f eqn=\"sum 0 0 @1\"><\/v:f><v:f eqn=\"prod @2 1 2\"><\/v:f><v:f eqn=\"prod @3 21600 pixelWidth\"><\/v:f><v:f eqn=\"prod @3 21600 pixelHeight\"><\/v:f><v:f eqn=\"sum @0 0 1\"><\/v:f><v:f eqn=\"prod @6 1 2\"><\/v:f><v:f eqn=\"prod @7 21600 pixelWidth\"><\/v:f><v:f eqn=\"sum @8 21600 0\"><\/v:f><v:f eqn=\"prod @7 21600 pixelHeight\"><\/v:f><v:f eqn=\"sum @10 21600 0\"><\/v:f><\/v:formulas><v:path o:extrusionok=\"f\" gradientshapeok=\"t\" o:connecttype=\"rect\"><\/v:path><o:lock v:ext=\"edit\" aspectratio=\"t\"><\/o:lock><\/v:shapetype><v:shape o:button=\"t\" type=\"#_x0000_t75\" style=\"width: 65.25pt; height: 90pt\" id=\"_x0000_i1025\"><v:imagedata o:href=\"http:\/\/tbn0.google.com\/images?q=tbn:1nxpMij7P_qpTM:http:\/\/www.todomujer.cl\/articulo\/nuestra%2520senora%2520del%2520pueblito.jpg\" src=\"file:\/\/\/C:\\DOCUME~1\\Invitado\\CONFIG~1\\Temp\\msohtmlclip1\\01\\clip_image001.jpg\"><\/v:imagedata><\/v:shape><\/span><\/a><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt\" class=\"MsoBodyText2\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt\" class=\"MsoBodyText2\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Otontecutli, preside en Tlachco. Desde hace m\u00e1s de dos mil<span>\u00a0 <\/span>a\u00f1os, la vida de este valle de Quer\u00e9taro, donde los de Chup\u00edcuaro, despu\u00e9s los teotihuacanos<span>\u00a0 <\/span>y luego los toltecas, dejaron su civilizaci\u00f3n, en el centro ceremonial, conocido como El Cerrito, la gran pir\u00e1mide, donde abundaron las estelas, las cornisas, las esculturas, la obsidiana, las conchas marinas,<span>\u00a0 <\/span>los atlantes y los chacmooles.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Huehueteotl y Amatecutli, Dios Padre y Madre, han cuidado de este lugar permanentemente y los hombres a cambio levantaron un alteptl, con sus propias manos, para de all\u00ed alcanzar los nueve cielos y tener un altar donde ofrecer los frutos de la tierra y de la guerra.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Los dioses<span>\u00a0 <\/span>encargaron a Cihuac\u00f3atl, la madre, que permaneciera en silencio junto a su pueblo, mientras ellos se reun\u00edan a discutir la forma de resistir al nuevo dios venido de lejos, el monte levantado por los hombres del lugar, se llen\u00f3 de follaje, tratando de pasar inadvertido.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">En el sitio donde se encuentra la gran pir\u00e1mide o el llamado Cerro Pel\u00f3n, El Cerrito, existe un pueblo que antes de la invasi\u00f3n espa\u00f1ola se le nombraba Tlachco, luego se le llama, San Francisco Galileo y finalmente El Pueblito.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Antes de la llegada del invasor europeo, durante la era post-cl\u00e1sica mesoamericana, ya reca\u00eda sobre sus habitantes, residentes inmemoriales del lugar la responsabilidad de permanecer como pueblo y como cultura.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\"><span><\/span><\/font><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\"><span><\/span><\/font><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\"><span>\u00a0<\/span>Despu\u00e9s de la invasi\u00f3n y hasta la fecha sigue siendo importante para sus habitantes originales, preservar las tradiciones, como son las fiestas de febrero, con los homenajes a <st1:personname ProductID=\"La Tenanchita\" w:st=\"on\">la Tenanchita<\/st1:personname> y las fiestas del Tascame o del pan blanco.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">La cultura de Chup\u00edcuaro, por el a\u00f1o <st1:metricconverter ProductID=\"400 a\" w:st=\"on\">400 a<\/st1:metricconverter>. C., la teotihuacana, hacia el a\u00f1o 300 al 900 d.C.,<span>\u00a0 <\/span>la tolteca, 850 al 1200 d.C., y<span>\u00a0 <\/span>las culturas Pur\u00e9pecha y Otom\u00ed, contempor\u00e1neas<span>\u00a0 <\/span>a la llegada de los invasores, le han dado a El Pueblito una continuidad de habitaci\u00f3n de m\u00e1s de<span>\u00a0 <\/span>dos mil a\u00f1os.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Han tenido estas culturas, como com\u00fan denominador, la veneraci\u00f3n por la figura femenina, cuya deidad ha jugado un papel predominante en los pueblos mesoamericanos.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">La pir\u00e1mide<span>\u00a0 <\/span>all\u00ed<span>\u00a0 <\/span>levantada, cercana a<span>\u00a0 <\/span>la zona arqueol\u00f3gica de <st1:personname ProductID=\"la Negreta\" w:st=\"on\">la Negreta<\/st1:personname>, formaron un cruce de caminos, de intercambio entre Mesoam\u00e9rica,<span>\u00a0 <\/span><st1:personname ProductID=\"la Gran Chichimeca\" w:st=\"on\">la Gran Chichimeca<\/st1:personname> y la zona del Pac\u00edfico, cre\u00e1ndose en este lugar un centro ceremonial de gran esplendor, alrededor del los a\u00f1os <st1:metricconverter ProductID=\"800 a\" w:st=\"on\">800 a<\/st1:metricconverter> 1100 d.C. y que se encontraba en el siglo XlV en la frontera entre el pueblo azteca y el Pur\u00e9pecha.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">\u201cIgn\u00f3rase la fecha de su fundaci\u00f3n en tiempos de la gentilidad, solo consta que esta poblaci\u00f3n ya exist\u00eda cuando Quer\u00e9taro fue conquistado en 1531, por los caciques, Don Fernando De Tapia y Don Nicol\u00e1s De San Lu\u00eds de Monta\u00f1\u00e9s y que era un pueblo tributario del imperio Azteca\u201d. Dicen.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">\u201cA la parte norte y muy cerca de la poblaci\u00f3n se yergue una pir\u00e1mide monumental construida a mano por los id\u00f3latras abor\u00edgenes, a donde acud\u00edan a ofrecer sacrificios y a consultar sus or\u00e1culos\u201d. <o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Lo anterior lo dijo el can\u00f3nigo Ces\u00e1reo Mungu\u00eda, sobre El Pueblito y sus habitantes, a\u00f1adiendo: \u201cSon estos ind\u00edgenas, profundamente religiosos\u201d. Su decir apoya lo que los antrop\u00f3logos han encontrado sobre el comportamiento de los habitantes del lugar y los arque\u00f3logos<span>\u00a0 <\/span>han descubierto vestigios monumentales de la zona. <o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">La pir\u00e1mide monumental que all\u00ed se encuentra, muestra la importancia del territorio, y el asiento de dominio que sobre una extensa zona de la regi\u00f3n se daba, debido a su f\u00e9rtil valle y a la sustentada actividad econ\u00f3mica y social.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Esta pir\u00e1mide tuvo, cuatro etapas constructivas, la \u00e9poca de Chup\u00edcuaro, la teotihuacana, la tolteca y la chichimeca y dos \u00e9pocas de esplendor, una de ascendencia teotihuacana, por los siglos V, Vl, y Vll de la era cristiana y otra tolteca, por los siglos lX y X de la misma era.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Este pueblo que durante la \u00e9poca prehisp\u00e1nica se le conoci\u00f3 como Tlachco, durante la colonia su nombre fue el de San Francisco Galileo y desde 1830 se le conoce como El Pueblito.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Aqu\u00ed se da un fen\u00f3meno especial con el culto o la religiosidad,<span>\u00a0 <\/span>desde ni\u00f1o se aprende a conservar<span>\u00a0 <\/span>\u00abla costumbre\u00bb rendir culto muy devocionalmente a <st1:personname ProductID=\"La Virgen\" w:st=\"on\">la Virgen<\/st1:personname> de los Naturales.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Para esta poblaci\u00f3n, el culto es de importancia decisiva, alguien dijo \u201cpor Ti principalmente es por quien Quer\u00e9taro vale algo en presencia de los dem\u00e1s pueblos\u201d.<span>\u00a0 <\/span><o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">La cumbre y celebraci\u00f3n de este rito es en el mes de febrero, coincidiendo esta fecha con el mes del calendario mesoamericano <strong><em>anthaxm\u00e9,<\/em><\/strong> en el que se celebran son las fiestas del tascame y de <strong><em>Xocotl Uetzi<\/em><\/strong>, tratando de acercarse a la pascua cat\u00f3lica, como fue la costumbre durante \u00abla conquista espiritual\u00bb.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">\u201cLos ind\u00edgenas de San Francisco Galileo, permanec\u00edan fieles a sus creencias tradicionales, a\u00fan los que hab\u00edan sido bautizados y asist\u00edan al catecismo, al santo sacrificio de la misa y otras pr\u00e1cticas cristianas. Sub\u00edan a la pir\u00e1mide, llamada el gran Cue a adorar a sus dioses. Esta mezcla de costumbres religiosas se hallaba fuertemente arraigada en la poblaci\u00f3n&#8230;\u201d<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">\u201cLos otom\u00edes ten\u00edan tres sacerdotes, los cuales en algunos bosques espesos y desviados del pueblo, se juntaban de noche con sus disc\u00edpulos y secuaces en tres jacales de paja o helechos, para celebrar las fiestas de los meses. Para estos d\u00edas aderezaban las chozas, con juncia, ramos verdes, flores, ramilletes y esteras pintadas,<span>\u00a0 <\/span>en medio pon\u00edan una mesilla que se cubr\u00eda con pa\u00f1os de algod\u00f3n, un bracero con brazas, dos vasos en que echaban su bebida, adem\u00e1s incienso y el papel, hecho de esteras muy pintadas&#8230;\u201d. Dice Esteban Garc\u00eda.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Fray Sebasti\u00e1n Gallegos, realiz\u00f3 en los albores del siglo XVll una imagen de <st1:personname ProductID=\"la Pur?sima Concepci?n\" w:st=\"on\">la Pur\u00edsima Concepci\u00f3n<\/st1:personname>, en pasta de ca\u00f1a, al puro estilo tarasco de P\u00e1tzcuaro y la obsequi\u00f3 al cura de Quer\u00e9taro, fray Nicol\u00e1s Zamora. <o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Cuentan los que saben: \u201cHab\u00eda llegado ya en aquel a\u00f1o casi a lo sumo el desconsuelo de su cura, el venerable padre fray Nicol\u00e1s Zamora por no encontrar el remedio eficaz a tan grave da\u00f1o, cuando entr\u00f3 por la puerta el reverendo y virtuoso padre fray Sebasti\u00e1n Gallegos, hijo de la provincia de San Pedro y San Pablo de Michoac\u00e1n y especialmente diestro en el arte de la escultura, con una imagen formada de su mano, de <st1:personname ProductID=\"la Pur?sima Concepci?n\" w:st=\"on\">la Pur\u00edsima Concepci\u00f3n<\/st1:personname> de Nuestra Se\u00f1ora&#8230;\u201d, cita de Jos\u00e9 Manuel Rodr\u00edguez, 1769.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Fray Hermenegildo Vilaplana nos <span>\u00a0<\/span>cuenta: \u201cQue por los a\u00f1os de 1632 a\u00fan se hallaba aquel partido del Pueblito en tan infeliz estado, que permanec\u00edan inflexibles a sus idolatr\u00edas, manantial lastimoso de supersticiones y muladar abominable de \u00eddolos. Frecuent\u00edsimas eran all\u00ed las congregaciones de los indios, en un cerrito fabricado a mano, que a\u00fan hoy en d\u00eda se conserva, a consultar sus or\u00e1culos y a tributar incienso al demonio, conservando por este medio el tirano imperio del pr\u00edncipe de las tinieblas y estorbando la dilataci\u00f3n del reino de Jesucristo&#8230;\u201d.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">\u201cVe\u00eda con tristeza que El Pueblito de San Francisco Galileo, ten\u00eda m\u00e1s de id\u00f3latra que de cristiano y con todo y su apost\u00f3lico celo no hab\u00eda logrado mayor fruto en esos ind\u00f3mitos otom\u00edes, pues s\u00ed es verdad que ten\u00edan una capilla levantada por los religiosos, en honor a su santo patriarca San Francisco de As\u00eds, pero ten\u00edan tambi\u00e9n, de tiempo atr\u00e1s, un montecillo con una cueva, \u00fanico templo de los otom\u00edes, centro de sus cultos idol\u00e1tricos&#8230;\u201d. Nos narra Jes\u00fas Garc\u00eda.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">\u201c&#8230; Converg\u00edan al gran cue, por una calzada que los comunicaba con otros centros de poblaci\u00f3n&#8230;\u201d.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">\u201cA este Santuario regional, la pir\u00e1mide, acud\u00edan se\u00f1ores y caciques a legitimar su poder.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Los Otom\u00edes y Tarascos llegaron los primeros con Con\u00edn y los segundos con el conquistador Hern\u00e1n P\u00e9rez de Bocanegra.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">El Fraile Capuchino Francisco de Ajofr\u00edn en su visita a esta ciudad en 1764 se\u00f1ala la veneraci\u00f3n que los naturales tiene a un \u00eddolo en El Cerrito. Dibuja a pluma y tinta esta pir\u00e1mide.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Hacia 1777 por \u00f3rdenes del entonces cura de Quer\u00e9taro, esta pir\u00e1mide sufre una excavaci\u00f3n, de la que da testimonio el fraile<span>\u00a0 <\/span>franciscano Fray Agust\u00edn Morfi, se\u00f1alando una serie de piezas escult\u00f3ricas muy hermosas que fueron enviadas al arzobispado de M\u00e9xico y el acompa\u00f1ante del fraile Morfi, el ingeniero Carlos Duparquet, dibuja la pir\u00e1mide y algunas de las esculturas encontradas.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">La pir\u00e1mide tiene cuatro reconstrucciones y hasta la fecha se han descubierto, un altar llamados de los cr\u00e1neos, una plaza llamada de Las esculturas, otra plaza llamada de <st1:personname ProductID=\"La Danza\" w:st=\"on\">La Danza<\/st1:personname>, una plataforma hacia el oriente, enterramientos, cornisas, atlantes y muchas otras obras de arte, como almenas en forma de caracol, flechas cruzadas, motivos florales, frisos y enmarcamientos, que formaron parte de este centro ceremonial. <span>\u00a0<\/span><o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Para el a\u00f1o de 1632 el cura doctrinero de Quer\u00e9taro, Fray Nicol\u00e1s Zamora, coloc\u00f3 en las proximidades del gran cue, la imagen de <st1:personname ProductID=\"La Virgen\" w:st=\"on\">la Virgen<\/st1:personname>, obsequio del fraile escultor Sebasti\u00e1n Gallegos,<span>\u00a0 <\/span>logrando con este acto \u201cla conversi\u00f3n\u201d al catolicismo de los indios de San Francisco Galileo.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Con la construcci\u00f3n de una ermita en las cercan\u00edas del centro ceremonial prehisp\u00e1nico, Cerro Pel\u00f3n y el asentamiento de poblaci\u00f3n alrededor de ella, se da comienzo el culto a <st1:personname ProductID=\"La Virgen\" w:st=\"on\">La Virgen<\/st1:personname> de los Naturales.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">El 18 de febrero de 1686, se funda la cofrad\u00eda de indios, con la autorizaci\u00f3n del entonces Arzobispo de M\u00e9xico, Francisco de Agu\u00edar y Seijas.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Esta organizaci\u00f3n social creada e ideada por los invasores espa\u00f1oles, les sirve a los indios para mantener cohesi\u00f3n y control sobre su cultura y permanencia.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt\" class=\"MsoBodyText2\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt\" class=\"MsoBodyText2\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">La imagen de <st1:personname ProductID=\"la Virgen Madre\" w:st=\"on\">la Virgen Madre<\/st1:personname>, Cihuac\u00f3atl y el Tepost\u00e9catl, el hijo de una virgen, coherente con su cosmogon\u00eda, permanecieron al paso del gran cue, donde se levant\u00f3 una ermita, que durante 82 a\u00f1os estuvo en ese mismo lugar, d\u00e1ndose entre tanto la sincretizaci\u00f3n o apropiaci\u00f3n ind\u00edgena de la imagen, su culto y su rito.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">En el a\u00f1o de 1714 fue trasladada a una ermita, levantada <em>ex profeso<\/em> en el pante\u00f3n, donde dur\u00f3 22 a\u00f1os expuesta a la veneraci\u00f3n del pueblo, lugar escogido probablemente debido al gran culto mesoamericano a los antepasados y de gran ascendiente en la poblaci\u00f3n natural, mientras se constru\u00eda un templo, en el lugar donde se iniciara la veneraci\u00f3n a <st1:personname ProductID=\"La Virgen\" w:st=\"on\">la Virgen<\/st1:personname> de los Naturales o del Pueblito.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">En el a\u00f1o de 1736, se inaugura el templo dedicado a <st1:personname ProductID=\"La Virgen\" w:st=\"on\">la Virgen<\/st1:personname> del Pueblito, en el mismo sitio de la primera ermita, en las cercan\u00edas de la pir\u00e1mide tolteca, gracias a la promesa realizada por<span>\u00a0 <\/span>el coronel y alf\u00e9rez real Pedro De Urtiaga, de construirlo a su costa y realizado por su hijo, Jos\u00e9 De Urtiaga, traslad\u00e1ndose la imagen a su santuario el 5 de febrero de ese a\u00f1o.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><em><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/em><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">\u201cLos padres franciscanos aprovecharon esta oportunidad para tomar por completo control en el culto que se tributaba a la sant\u00edsima se\u00f1ora, ya que los naturales ten\u00edan una gran injerencia en \u00e9l, al considerar la imagen como algo propio\u201d.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt\" class=\"MsoBodyText\"><span style=\"font-size: 12pt; font-style: normal\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt\" class=\"MsoBodyText\"><span style=\"font-size: 12pt; font-style: normal\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-style: normal\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">\u201cPara esto los frailes ofrecieron una r\u00e9plica que fue aceptada con cierta resistencia, aunque posteriormente le tomaron un gran cari\u00f1o\u201d.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><em><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\"><span>\u00a0<\/span><o:p><\/o:p><\/font><\/span><\/em><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Estas citas de Esteban L\u00f3pez,<span>\u00a0 <\/span>se unen<span>\u00a0 <\/span>a los muchos testimonios que sobre los dos cultos o cultos paralelos, se han venido dando desde que los frailes tomaron control sobre la imagen de <st1:personname ProductID=\"La Virgen\" w:st=\"on\">la Virgen<\/st1:personname> del Pueblito, culto y control ampliados, por<span>\u00a0 <\/span>la sociedad criolla y mestiza de la ciudad de Quer\u00e9taro.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Los indios retomaron \u00absu costumbre\u00bb y siguieron sus tradiciones teniendo como objeto de su devoci\u00f3n \u00abla nueva imagen\u00bb, donde ellos pudieran tener dominio, de tal suerte que permanece, <st1:personname ProductID=\"La Virgen\" w:st=\"on\">la Virgen<\/st1:personname> de los Naturales, en la casa del presidente de la mayordom\u00eda en turno, quien a su vez le improvisa una capilla en su domicilio y se preparan las fiestas que celebrar\u00e1n durante el a\u00f1o.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">En la \u201cRelaci\u00f3n de Quer\u00e9taro\u201d, de Hernando de Vargas dice refiri\u00e9ndose a los indios del Pueblito: \u201cOtras de sus fiestas principales, era al inicio del a\u00f1o (mesoamericano), correspondiente al mes de febrero del calendario juliano.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Por \u00faltimo ten\u00edan una fiesta principal que se llamaba del Tascame o del Pan Blanco, era muy antigua y de gran solemnidad, todos ofrec\u00edan en esta fiesta a la madre de los dioses, el diezmo de los frutos que cosechaban&#8230;\u201d.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Este duplicado de la imagen de <st1:personname ProductID=\"La Virgen\" w:st=\"on\">La Virgen<\/st1:personname> del Pueblito, es el que se conoce como <st1:personname ProductID=\"La Virgen\" w:st=\"on\">la Virgen<\/st1:personname> de los Naturales o Virgen de <st1:personname ProductID=\"la Mayordom?a\" w:st=\"on\">la Mayordom\u00eda<\/st1:personname> o <st1:personname ProductID=\"La Tenanchita\" w:st=\"on\">La Tenanchita<\/st1:personname> (Tenanche, quiere decir en pur\u00e9pecha, servidora del pueblo).<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Es probable que en esta \u00e9poca se pueda considerar la formaci\u00f3n de <st1:personname ProductID=\"La Corporaci?n\" w:st=\"on\">La Corporaci\u00f3n<\/st1:personname> de <st1:personname ProductID=\"la Mayordom?a\" w:st=\"on\">la Mayordom\u00eda<\/st1:personname>\u201d.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt\" class=\"MsoBodyText\"><span style=\"font-size: 12pt; font-style: normal\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt\" class=\"MsoBodyText\"><span style=\"font-size: 12pt; font-style: normal\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-style: normal\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">\u201cTambi\u00e9n por esta \u00e9poca (1732), <st1:personname ProductID=\"La Virgen\" w:st=\"on\">la Virgen<\/st1:personname> de <st1:personname ProductID=\"la Mayordom?a\" w:st=\"on\">la Mayordom\u00eda<\/st1:personname> comienza a recibir el culto de los naturales en forma independiente, con una m\u00ednima influencia de los padres franciscanos, por tanto, con una mezcla de muchas de sus antiguas costumbres\u201d.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Las citas anteriores que corresponden a Esteban L\u00f3pez, han sido confirmadas por los indios del lugar, lament\u00e1ndose de que a partir de la coronaci\u00f3n pontificia de <st1:personname ProductID=\"La Virgen\" w:st=\"on\">la Virgen<\/st1:personname> del Pueblito en 1946, se admiti\u00f3 a <st1:personname ProductID=\"La Corporaci?n\" w:st=\"on\">la Corporaci\u00f3n<\/st1:personname> de la mayordom\u00eda a \u201cgente de raz\u00f3n\u201d, pero tambi\u00e9n se\u00f1alan el triunfo obtenido, ya que la imagen ha recibido nuevamente<span>\u00a0 <\/span>culto en la pir\u00e1mide, despu\u00e9s de trescientos a\u00f1os de no tenerlo a partir de 1939.<span>\u00a0 <\/span><o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">El pueblo otom\u00ed, ten\u00eda varias fiestas principales, las fiestas ordinarias, eran cada veinte d\u00edas, de acuerdo al calendario mesoamericano. Otra de sus fiestas importantes era la correspondiente al mes de febrero del calendario juliano y la del Tascame o fiesta del pan blanco, muy antigua y de gran solemnidad, dedicada a <st1:personname ProductID=\"la Madre\" w:st=\"on\">la Madre<\/st1:personname> de los dioses o Madre Vieja.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Las fiestas principales de los indios actuales del Pueblito, siguen siendo en el mes de febrero y tienen una gran solemnidad y trascendencia social.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt\" class=\"MsoBodyText\"><span style=\"font-size: 12pt; font-style: normal\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt\" class=\"MsoBodyText\"><span style=\"font-size: 12pt; font-style: normal\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt; font-style: normal\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Los habitantes de Tlachco<span>\u00a0 <\/span>o el Pueblito celebran la entrada de la primavera con toda la riqueza cultural de sus antepasados, es la fiesta de <st1:personname ProductID=\"la Madre Vieja.\" w:st=\"on\">la Madre Vieja.<\/st1:personname><o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">En la actualidad, <st1:personname ProductID=\"La Virgen\" w:st=\"on\">La Virgen<\/st1:personname> del Pueblito, tiene<span>\u00a0 <\/span>tres celebraciones; la m\u00e1s antigua y aut\u00f3ctona, es la que culmina el domingo llamado de carnaval; la lit\u00fargica, que se realiza el s\u00e1bado anterior al cuarto domingo de pascua y el 17 de octubre por el aniversario de su coronaci\u00f3n pontificia, nos dice el fraile Eulalio Hern\u00e1ndez en su \u201cS\u00edntesis hist\u00f3rica&#8230;\u201d.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><font face=\"Arial\"><st1:personname ProductID=\"La Fiesta\" w:st=\"on\"><strong><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\">\u00a0<\/span><\/strong><\/st1:personname><\/font><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><font face=\"Arial\"><st1:personname ProductID=\"La Fiesta\" w:st=\"on\"><strong><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\">\u00a0<\/span><\/strong><\/st1:personname><\/font><\/p>\n<p><font face=\"Arial\"><st1:personname ProductID=\"La Fiesta\" w:st=\"on\"><strong><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\">La Fiesta<\/span><\/strong><\/st1:personname><strong><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><\/o:p><\/span><\/strong><\/font><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Se inicia con <st1:personname ProductID=\"la Velaci?n\" w:st=\"on\">la Velaci\u00f3n<\/st1:personname>, como toda fiesta importante entre el pueblo mesoamericano, es la noche de la purificaci\u00f3n, donde las flores,<span>\u00a0 <\/span>nube, hinojo, clavel y las velas,<span>\u00a0 <\/span>m\u00e1s el sahumador, son los utensilios para \u201cla limpia\u201d.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Se prepara una P<em>aranda <\/em>o mesa hexagonal, con figuras de az\u00facar y bulbos de orqu\u00eddeas, simulando vasos de chocolate y rebanadas de fruta, mel\u00f3n, sand\u00eda, ca\u00f1a, que ser\u00e1 entregada a la mayordom\u00eda entrante. Este es uno de los momentos importantes de la celebraci\u00f3n.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">En las fiestas de febrero existe una ceremonia llamada <em>Tratoli<\/em>, consistente en llamar a la puerta, tres veces, por parte del mayordomo saliente al mayordomo entrante, lo sah\u00fama, mientras la banda de m\u00fasica toca y los cohetes son lanzados al cielo.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">A la ceremonia de cambio de mayordom\u00eda se le conoce como <st1:personname ProductID=\"La Remuda\" w:st=\"on\">La Remuda<\/st1:personname>, donde se coloca sobre la cabeza de cada tenanche, un paliacate, un sombrero de az\u00facar y se le entrega un plat\u00f3n con figuras de dulce, son doce los tenanches que dejan el cargo y doce los que lo reciben.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Para la preparaci\u00f3n de la fiesta existe un d\u00eda llamado \u201cPaseo del buey\u201d, donde dos bueyes adornados con verdura, zanahoria, coles, ajos, cebolla y tortillas de colores, son paseados por<span>\u00a0 <\/span>el pueblo y despu\u00e9s sacrificados para alimento de los festejados.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Todas estas ceremonias narradas sucintamente, forman parte de otras muchas<span>\u00a0 <\/span>ceremonias ya espa\u00f1olizadas o adheridas en los \u00faltimos tiempos, para celebrar las milenarias fiestas de febrero o del Pan Blanco o de <st1:personname ProductID=\"la Madre\" w:st=\"on\">la Madre<\/st1:personname> de los dioses en el Pueblito.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify\" class=\"MsoNormal\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Estas fiestas ahora son dedicadas a <st1:personname ProductID=\"La Virgen\" w:st=\"on\">la Virgen<\/st1:personname> esculpida por un fraile franciscano y puesta en la pir\u00e1mide por el cura de Quer\u00e9taro y retomada como una devoci\u00f3n ind\u00edgena sincr\u00e9tica, mientras los frailes propagaron en la ciudad la devoci\u00f3n castellana u occidental de la misma imagen llamada cari\u00f1osamente, <st1:personname ProductID=\"La Virgen Del\" w:st=\"on\">La Virgen Del<\/st1:personname> Pueblito.<o:p><\/o:p><\/font><\/span><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><o:p><font face=\"Arial\">\u00a0<\/font><\/o:p><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt\" class=\"MsoBodyText2\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0pt\" class=\"MsoBodyText2\"><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt\" lang=\"ES-TRAD\"><font face=\"Arial\">Pueden considerarse a las fiestas de El Pueblito o Tlachco, como s\u00edntesis de las manifestaciones culturales de la regi\u00f3n, desarrolladas por la poblaci\u00f3n local o grupos naturales de Am\u00e9rica. <o:p><\/o:p><\/font><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>El Culto Ind\u00edgena en el mes de febrero a La Virgen de Pueblito\u00a0 Otontecutli, preside en Tlachco. Desde hace m\u00e1s de dos mil\u00a0 a\u00f1os, la vida de este valle de Quer\u00e9taro, donde los de Chup\u00edcuaro, despu\u00e9s los teotihuacanos\u00a0 y luego los toltecas, dejaron su civilizaci\u00f3n, en el centro ceremonial, conocido como El Cerrito, la gran [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":249,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,10,7],"tags":[],"class_list":["post-206","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ciudad-de-queretaro","category-historia","category-queretaro-pre-hispanico"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/eloficiodehistoriar.com.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/206","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/eloficiodehistoriar.com.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/eloficiodehistoriar.com.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/eloficiodehistoriar.com.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/249"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/eloficiodehistoriar.com.mx\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=206"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/eloficiodehistoriar.com.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/206\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/eloficiodehistoriar.com.mx\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=206"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/eloficiodehistoriar.com.mx\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=206"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/eloficiodehistoriar.com.mx\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=206"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}